ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਰੂਹਾਨੀ ਚਿੰਤਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲਗਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਿਆੜ ਜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੈਸੇਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੱਕ, ਇਹ ਰੂਹਾਨੀ ਸਾਂਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਿਆੜ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸਤਿਕਾਰ, ਬਚਪਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਲਈ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਗੁਰੂ-ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣਾ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਆਧਾਰ ਨਾਮ ਜਪ ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਜਪ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਸਹਿਜ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਗਵਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ—ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਆਤਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ—ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰਵੋੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨ, ਅਹੁਦਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੇਵਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੂਹਾਨੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਕੰਮ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਦਇਆ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੇਵਲ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਠਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ।
ਪ੍ਰੋ. ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੰਘ ਲਈ ਲੇਖਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ: ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਓ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਮ ਜਪ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।