‘देसी निर्णय - भारताच्या अविचारी निवडींमधील लपलेले तर्कशास्त्र’ हे पुस्तक भारतीय ग्राहक मानसशास्त्राच्या गाभ्याचा एक अभूतपूर्व अभ्यास सादर करते. हे पुस्तक 'ग्रेट इंडियन पॅराडॉक्स' (महान भारतीय विरोधाभास) हाताळते, जिथे नागरिक निवडक विवेकबुद्धी दाखवतात; १० रुपयांच्या भाजीपाल्याच्या घासाघीसीवर तीव्रतेने वाद घालतात, पण सामाजिक प्रतिष्ठा किंवा इज्जतीमुळे वस्तूंवर मुक्तपणे खर्च करतात. श्रीनिवास जोशी यांनी लिहिलेले हे गैर-काल्पनिक पुस्तक, वर्तणूक अर्थशास्त्राची तत्त्वे अद्वितीय भारतीय मानसिकतेवर कठोरपणे लागू करते. हे पुस्तक असा युक्तिवाद करते की वरवर पाहता अतार्किक वाटणाऱ्या निवडी, वास्तविक पाहता, संस्कृती, भावना, दुर्मिळता आणि जगण्याच्या सहजप्रवृत्तीमध्ये रुजलेल्या 'अपेक्षित देसी' पद्धती आहेत.

या चौकटीच्या केंद्रस्थानी 'इमोशनल ईएमआय' (भावनिक ईएमआय) ही संकल्पना आहे, जी हे स्पष्ट करते की आर्थिक नियोजनापेक्षा भावना अनेकदा मोठ्या निर्णयांना अधिक वित्तपुरवठा करतात. सांस्कृतिक डीएनएच हे ठरवते की निवडी सामूहिक आणि परिस्थितीजन्य असतात, ज्यात सामाजिक स्थिरतेसाठी 'लोक काय म्हणतील?' यासारख्या चिंता अनेकदा वैयक्तिक इच्छांवर मात करतात. ऐतिहासिक संदर्भ महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतो, जो हे दाखवतो की काटकसर आणि तोटा टाळण्याची प्रवृत्ती या पिढ्यानपिढ्या अनिश्चिततेतून चालत आलेल्या अनुकूलनशील जगण्याच्या सहजप्रवृत्ती आहेत. हे पुस्तक 'अँकरिंग बायस' (Anchoring Bias) सारख्या पारंपरिक पूर्वग्रहांचे भारतीय दृष्टिकोनातून विश्लेषण करते आणि ₹९९९ सारखी किंमत ₹१,००० पेक्षा जादुईरित्या स्वस्त का वाटते हे स्पष्ट करते.

एक स्वतंत्र प्रकरण 'जुगाड अर्थशास्त्र' (Jugaad Economics) यावर सखोल चर्चा करते, ज्यात काटकसरीच्या नवनिर्मितीच्या दुधारी तलवारीचे परीक्षण केले आहे, जी उत्कृष्ट यश आणि आत्म-वंचना या दोन्हींना चालना देते. याव्यतिरिक्त, हे पुस्तक सर्वव्यापी मध्यमवर्गीय मानसिकतेची तपासणी करते, जी संधीपेक्षा सुरक्षिततेला प्राधान्य देण्याची प्रवृत्ती आहे आणि जी करिअरच्या मार्गांपासून ते गुंतवणुकीच्या पद्धतींपर्यंत सर्व काही ठरवते. आधुनिक डिजिटल युगात, हे पुस्तक असा युक्तिवाद करते की डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि सहज खर्च करण्याच्या पद्धतींनी या जुन्या पूर्वग्रहांना अधिक तीव्र केले आहे, सोशल मीडियाद्वारे 'तुलनेच्या सापळ्याला' (Comparison Trap) खतपाणी घातले आहे आणि गुंतवणुकीला 'मनोरंजन अर्थशास्त्र' (entertainment economics) बनवले आहे. यात 'मोफतच्या जादूची' (Free Ka Magic) छुपी किंमत (मुफत) आणि सामूहिक खर्चावरील 'सणासुदीचा परिणाम' (Festival Effect) यांसारख्या इतर महत्त्वाच्या क्षेत्रांचाही समावेश आहे. सरतेशेवटी, या पुस्तकाचा उद्देश वाचकांना 'देसी रॅशनॅलिटी २.०' साध्य करण्यास मदत करणे आहे, जेणेकरून ते भावनांकडे दुर्लक्ष न करता, त्यामागील हेतू समजून घेऊन जाणीवपूर्वक निवड करू शकतील. जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थेला नियंत्रित करणारा गहन, भावनिक तर्क समजून घेऊ इच्छिणाऱ्या प्रत्येकासाठी हे पुस्तक अवश्य वाचनीय आहे.